تکنیک تحلیل شغل : پرسشنامه
دو نوع پرسشنامه براي تحليل شغلي وجود دارد:
- پرسشنامه فعاليت شغلي (Job Aactivity Qu)
اين پرسشنامه زماني مورد استفاده قرار ميگيرد كه شما قادر به انجام مصاحبه با متصديان مشاغل و كسب اطلاعات لازم و كافي نميباشید. غالباً زماني پيش ميآيد كه شركت داراي يك سري پرسنل با خصوصيات مشابه كه داراي ماهيت كاري مشابه هستند و در مناطق جغرافيايي پراكنده ميباشند، است. هدف مصاحبه جمعآوري دادههاي جديد نيست بلكه گسترش و معتبر ساختن آنچه كه انجام ميشود، ميباشد.
تنظيم پرسشنامهها با توجه به فهرستي از كليه فعاليتهاي حداقل دو نفر از مصاحبهشوندگان است و هر عبارت با توجه به شايستگي مرتبط با شغل و يا طبقهبندي تمرينهاي مربوطه كدگذاري ميشود.
در اين روش از افراد خواسته ميشود كه فعاليتهاي خود را براساس معيارها و مقياسهاي متفاوت ارزيابي كنند كه متداولترين آن روش فراواني فعاليتها ميباشد و استفاده از مقياسهاي ديگر بستگي به ميزان دشواري عملكرد يك شغل يا ميزان دشواري فرايند يادگيري آن شغل است. نتايج اين پرسشنامه بايد شايستگي ادراكي از پيش تعيين شده را تأئيد كنند.
پرسشنامه تحليل وضعيت (PAQ) ، پرسشنامهاي از پيش تعيين شده است كه بر مبناي رويكرد فهرست مشاغل ميباشد و شامل ابعاد مختلف فرايند ذهني، بازده كار ، زمينه شغل، روابط با همكاران، اطلاعات ورودي و ساير ابعاد است. مجموعاً 194 آيتم در اين پرسشنامه وجود دارد كه هدف از طراحي مرتبط ساختن عوامل شغلي با ويژگيهاي شغلي است. البته (PAQ) هم داراي اشكالاتي است چرا كه اغلب متصديان مشاغل در توصيف وظايف و مسئوليتهاي خود اغراق ميكنند.
- پرسشنامه مبتني بر شايستگي (Competency Based Qu)
محدوديتهاي سازماني، امكان برگزاري مصاحبه با كليه مديران را غيرممكن ميسازد و تعداد محدودي از اين مصاحبهها، دادههاي غني را ارائه ميدهند. در CBQ ، شايستگيهايي كه از طريق طبقهبندي و كددهي رونوشت مصاحبهها، شناسايي شدهاند، همراه با تعاريف مربوطه ليستبندي ميشوند. سپس از افراد خواسته ميشود كه پاسخهاي خود را براساس درجهبندي 5-1 ، طبقهبندي و ارزيابي كنند و متناوباً از افراد خواسته ميشود كه شايستگيهايي كه در يك گروه طبقهبندي ميشوند را براساس ميزان اهميت آنها براي عملكرد موفق شغلي، طبقهبندي كنند. اطلاعات بدست آمده از پرسشنامه CBQ ماهيت كيفي دارد نه كمي.در اين رويكرد، مدل شايستگي ادراكي بايد مبناي اوليه پرسشنامه باشد و اطلاعات حاصل از اين پرسشنامه، بايد در بازبيني و اصلاح مدل شايستگي بكار رود.